Het Joodse leven in Amsterdam kent een rijke en lange geschiedenis. Al eeuwenlang vormt de stad een belangrijk centrum voor Joodse cultuur, religie en gemeenschap. Van de historische Portugese synagoge tot de wijken van nu, zoals Buitenveldert: Joods leven is zichtbaar in religieuze tradities, onderwijs, culturele instellingen.
Die zichtbaarheid blijft kwetsbaar. De explosie bij de Joodse school Cheider in Amsterdam-Zuid laat zien hoe reëel de dreiging is. De aanslag, die wordt gezien als gericht tegen de Joodse gemeenschap, zorgt voor angst, woede en onzekerheid onder Joodse Amsterdammers. Dat een school – een plek waar kinderen veilig moeten zijn – doelwit wordt, raakt heel Amsterdam.
Tegelijkertijd ging het dagelijks leven door. Op zaterdagochtend lopen orthodoxe Joden, zoals elke week, naar de synagoge. Vanwege de sjabbat is niet iedereen direct op de hoogte van het nieuws. Juist dat contrast – tussen traditie en plotseling geweld – laat zien hoe ingrijpend zulke incidenten kunnen zijn.
Veel Joodse instellingen in Amsterdam worden al jaren zwaar beveiligd. Ouders zijn gewend dat hun kinderen onder toezicht naar school gaan. Wat ooit uitzonderlijk was, is voor velen onderdeel van het dagelijks leven geworden.
Tegelijkertijd is er ook veerkracht. Joods leven moet zichtbaar blijven en doorgaan, juist als reactie op intimidatie en geweld. De stad Amsterdam draagt daarin een belangrijke verantwoordelijkheid: een plek zijn waar iedereen – ongeacht religie – veilig kan leven.
Bezoek de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk (tot begin april te bezoeken): Mokum, de biografie van Joods Amsterdam. Honderden objecten, verdeeld over dertien hoofdstukken, laten zien hoe Joodse bewoners Amsterdam hebben gevormd. De tentoonstelling vertelt ook de indringende verhalen van vervolging, de moord op 60.000 Joodse inwoners tijdens de Tweede Wereldoorlog en het trage proces van erkenning en excuses, uiteindelijk uitgesproken door burgemeester Femke Halsema in 2025. Tegelijkertijd is er ruimte voor de heropleving en nieuwe invulling van religieuze en culturele identiteit.
(foto van de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk)